Historia szkoły

Historia szkoły w Gawrzyłowej

Początki szkolnictwa w regionie dębickim sięgają 1866 roku, kiedy to w Dębicy funkcjonowała Szkoła Trywialna. Jej kierownikiem był Józef Mischke, a jego pomocnikiem Józef Surówka. Szkoła liczyła wówczas 143 uczniów, natomiast aż 312 dzieci nie uczęszczało do szkoły. W szkole niedzielnej uczyło się dodatkowo 39 uczniów. Nauczyciele otrzymywali bardzo skromne wynagrodzenie.

W 1868 roku, na mocy ustawy, szkoły ludowe zostały przejęte od parafii i przekazane pod nadzór rad szkolnych i gmin. W 1873 roku Sejm Krajowy wprowadził nowe przepisy dotyczące nadzoru nad oświatą, a Rada Szkolna Krajowa ustanowiła inspektorów szkolnych. Szkoły elementarne były wówczas przeznaczone wyłącznie dla chłopców.

Od 1874 roku w Dębicy istniała Czteroklasowa Etatowa Męska Szkoła. Kierował nią Józef Kobosowicz. W 1880 roku szkołę przekształcono w Czteroklasową Etatową Szkołę Mieszaną, co pozwoliło na przyjęcie dziewcząt. Burmistrz Ferdynand Herzog odegrał ważną rolę w tym procesie. Feliks Gajewski został kierownikiem szkoły, pełniąc tę funkcję aż do końca istnienia Galicji.

Na przestrzeni lat liczba uczniów systematycznie wzrastała – z 143 w 1866 roku do 421 w roku 1900. Nadal jednak wiele dzieci, zwłaszcza z rodzin żydowskich, nie uczęszczało do szkoły. Rada Szkolna Miejscowa stosowała sankcje wobec rodziców, aby zmusić ich do posyłania dzieci do szkoły.

W roku szkolnym 1930/1931 w Dębicy działały już dwie szkoły siedmioklasowe (męska i żeńska) oraz trzyklasowa szkoła koedukacyjna w Gawrzyłowej. W czasie II wojny światowej, kiedy budynki szkół w Dębicy zostały zajęte przez Wehrmacht i przekształcone w magazyny i szpitale, zajęcia prowadzono właśnie w szkole w Gawrzyłowej. Każda klasa miała tam lekcje dwa razy w tygodniu. W 1940 roku szkołą w Gawrzyłowej kierował Jerzy Smal, a uczyła również Kazimiera Hammer.

Po wojnie, w roku szkolnym 1945/46, nauka została wznowiona. Kierownikiem szkoły został Józef Róg. Wprowadzono tzw. „ciągi”, czyli program, w którym uczniowie mieli opanować materiał dwóch klas w jednym roku.  Po wojnie szkoła w Gawrzyłowej prowadziła tylko klasy 1 -5. W 1947 roku uzyskała status pełnej siedmioklasowej szkoły, a jej kierownikiem został Albin Pająk. Szkoła funkcjonowała w dwóch budynkach, w tym jednym drewnianym, pochodzącym jeszcze z czasów galicyjskich.

W 1959 roku funkcję kierownika objął Stanisław Cieśla, który przygotował szkołę do reformy oświaty. Ze względu na trudne warunki lokalowe, uczniowie starszych klas byli ponownie kierowani do Szkoły Podstawowej nr 4. W roku szkolnym 1966/67 klasy 7 i 8 formalnie przejęła szkoła nr 4. W roku szkolnym 1974/75 szkoła podstawowa nr 5 w Gawrzyłowej stała się filią Szkoły Podstawowej nr 4, a nauczanie ograniczono do klas 1-4. Kierownikiem punktu filialnego była Janina Gąsior, która współpracowała z nauczycielkami Marią Włoch, Haliną Filią i Krystyną Motyką.

W roku szkolnym 1983/84 rozpoczęła działalność Szkoła Podstawowa nr 8 – kontynuacja dawnej szkoły w Gawrzyłowej. Wówczas obejmowała klasy 1-7, a uczniów było 157. Nauka odbywała się w trudnych warunkach – w wynajętych, ciemnych salach. Po remoncie i rozbudowie szkoły warunki poprawiły się. Od września 1984 roku funkcjonowała już pełna ośmioklasowa szkoła, której dyrektorką była Jadwiga Cisło. Zainicjowała ona m.in. działalność samorządu uczniowskiego i wprowadziła dyżury uczniowskie.

Od września 1986 roku szkołą kierował Antoni Zach. Mimo nadal trudnych warunków (brak świetlicy, sali gimnastycznej, pracowni) podjęto działania na rzecz rozbudowy placówki – wyasfaltowano boisko i rozpoczęto starania o budowę sali gimnastycznej. Szkoła odnotowała dobre wyniki edukacyjne i estetyczne.

W 1990 roku Antoni Zach zrezygnował ze stanowiska dyrektora. Po krótkim okresie kierowania szkołą przez Ryszarda Sobolaka, funkcję dyrektora powierzono Danucie Pięcie. W roku szkolnym 1991/92 funkcję pełniła Maria Stępień, ale od września 1992 roku ponownie dyrektorką została Danuta Pięta. Dzięki jej staraniom poprawiła się baza lokalowa szkoły – od listopada 1991 roku pozyskano pomieszczenia w budynku Kółka Rolniczego.

W roku szkolnym 1996/97 funkcję wicedyrektora pełniła społecznie Renata Barszcz. W szkole zatrudniono nowych nauczycieli, a uczennice osiągały sukcesy w olimpiadach wojewódzkich. W kolejnych latach szkoła została wyposażona w komputery, wydawano szkolną gazetkę „Szkolpres”, a w związku z reformą oświaty od 1 września 1999 roku szkoła funkcjonowała jako sześcioletnia.

Kierownicy i dyrektorzy Szkoły w Gawrzyłowej (potem SP nr 5, obecnie SP nr 8):

Podsumowanie:

Szkoła w Gawrzyłowej przeszła długą drogę – od niewielkiej koedukacyjnej placówki w czasach zaborów, przez trudne czasy wojenne i powojenne, po nowoczesną szkołę podstawową. Dziś kontynuuje swoją misję edukacyjną jako Szkoła Podstawowa nr 8 w Dębicy, będąc ważnym elementem historii i tożsamości lokalnej społeczności.

Szkoła Podstawowa nr 8 im. Jana Pawła II w Dębicy wywodzi się z dwuklasowej szkoły powszechnej, która funkcjonowała w miejscowości Gawrzyłowa w czasach zaboru austriackiego. Była to niewielka placówka, która odpowiadała na podstawowe potrzeby edukacyjne lokalnej społeczności, zapewniając naukę w zakresie elementarnym. Szkoła była ważnym miejscem nie tylko nauki, ale również podtrzymywania polskiej tradycji i języka w trudnych czasach zaborów.

Po zakończeniu II wojny światowej szkoła w Gawrzyłowej została przekształcona w jednoklasową mieszaną szkołę ludową. Nowe realia powojenne przyniosły wyzwania związane z odbudową systemu edukacji, a szkoła pełniła kluczową rolę w kształceniu dzieci w tej okolicy.

Dalszy rozwój szkoły nastąpił po wcieleniu Gawrzyłowej w granice administracyjne miasta Dębica. Wówczas placówka została zintegrowana z miejskim systemem edukacyjnym, co pozwoliło na jej rozbudowę i modernizację.

Po wcieleniu wsi Gawrzyłowa w granice administracyjne Dębicy, szkoła w Gawrzyłowej przeszła znaczące zmiany organizacyjne. W 1967 roku placówka została przemianowana na Szkołę Podstawową nr 5, co formalnie włączyło ją w struktury miejskiego systemu edukacyjnego. Był to ważny krok w historii szkoły, który wiązał się z dostosowaniem do potrzeb rozwijającego się miasta.

Kolejna reorganizacja miała miejsce w 1974 roku, kiedy to szkoła stała się filialnym punktem Zbiorczej Szkoły Podstawowej nr 4 w Dębicy. Była to już druga powojenna reorganizacja tej placówki, wynikająca z przemian w strukturze oświaty, które miały na celu centralizację i optymalizację zarządzania szkołami.

Mimo tych zmian szkoła zachowała swoje znaczenie jako miejsce edukacji i wychowania dzieci, stanowiąc istotny element lokalnej społeczności. Procesy reorganizacyjne wpłynęły na jej funkcjonowanie, ale także stworzyły podstawy do dalszego rozwoju w późniejszych latach.